Orbanova Mađarska primarni teren za ruske i kineske obavještajne operacije usmjerene na zemlje u regionu

Posljednjih nekoliko godina Mađarska, predvođena nacionalističkim i autoritarnim liderom Viktorom Orbanom, postala je svojevrsno stjecište ultradesničara i nacionalista iz cijele Evrope. Današnja Mađarska, koja je članica EU i NATO, je suprotna evroatlantskim interesima i demokratskim vrijednostima. Pod vodstvom premijera Viktora Orbana, Mađarska je prihvatila napore autoritarne Rusije i Kine da prošire i prodube svoj političko-ekonomski utjecaj u cijeloj srednjoj Evropi. 

Uz to, Mađarska je postala primarni teren za ruske i kineske obavještajne i utjecajne operacije usmjerene na zemlje u širem regionu. Tokom protekle decenije, Mađarska se pojavila kao njihov glavni agent u NATO-u i Evropskoj uniji (EU). Sadašnja vlada u Budimpešti služi kao odskočna daska za Putinove i Xija Jinpingove antitransatlantske ambicije. Moskva i Peking ne mogu efikasno da realizuju svoje evropske zadatke bez lokalnih partnera. Pored toga, Mađarska je sama po sebi destabilizujuća sila jer podstiče iredentizam u svom bliskom susjedstvu dok gradi saveze sa autoritarno nastrojenim liderima širom jugoistočne Evrope. Orbanova vlada pruža političku, medijsku i finansijsku podršku autoritarnim istomišljenicima, posebno na Zapadnom Balkanu (Vučić, Dodik, Gruevski, Janša).

Orbanova spoljnopolitička formulacija zasniva se na strateškoj pretpostavci da Mađarska može istovremeno imati koristi od svojih odnosa sa demokratskim Zapadom s jedne strane i sa Kinom i Rusijom s druge strane. Sličnu strategiju koristi i predsjednik Srbije Aleksandar Vučić. Viktor Orban onogućuje kineskim i ruskim obavještajnim službama rad i korištenje tehničkih sredstava na teritoriji Mađarske, (otvoren pristup Huaweiju u sektoru tehnologije i telekomunikacija), uprkos članstvu njegove zemlje u NATO-u. Štaviše, Orban pruža političku podršku Putinu i Xiju (na forumima NATO-a i EU), koji zagovaraju spoljnopolitičku agendu čiji je cilj sprečavanje prodemokratskih procesa u Evropi i svijetu.

Mađarska kao ruska proxy država

Početkom 2010-ih, mađarski premijer Orban najavio je svoju politiku “istočnog otvaranja” i počeo da se bilateralno sastaje s ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom češće nego bilo koji drugi evropski lider. Od tada su Mađarska i Rusija postale bliske u unutrašnjem i vanjskopolitičkom smislu. Postoje određene sličnosti u načinu na koji ova dva politička sistema funkcionišu.

Poput Putina, Orban je postojeći državni sistem koji je ograničavao njegovu moć, zamijenio njemu lojalnim ljudima. Preko svojih oligarha, Orban kontroliše velike segmente mađarske medijske scene. Vladajuća stranka Fides upravlja sofisticiranim sistemom koordiniranog političkog trolovanja na internetu koji je sličan ruskim “fabrikama trolova”. Sve ovo narušava izborni ambijent. Posljednji parlamentarni izbori u Mađarskoj 2018. i dalje su bili slobodni, ali više nisu bili fer, i nema razloga vjerovati da će parlamentarni izbori koji predstoje 2022. biti bolji.

Ruska osnova za traženje uticaja na mađarsku javnost je slaba. Moskva nema mnogo potencijala „meke moći“ u Mađarskoj. Dvije zemlje ne dijele zajedničku granicu. Mađarska nije slavenska nacija, a ni jezik zemlje nije slavenski. Zajednička istorija Rusije i Mađarske jedva da je dobra, ruske trupe su porazile mađarski ustanak protiv Habsburškog carstva 1848-49, a sovjetske snage su ugušile narodni ustanak protiv komunističke vladavine 1956. godine. Decenije između 1945. i 1991., kada je Mađarska bila dio istočnog bloka, nije ostavio mnogo prijatnih uspomena.

Naravno, Moskva je potpuno svjesna ovih trendova. Umjesto toga, u smislu sticanja utjecaja, Kremlj se koncentrisao gotovo isključivo na mađarske političke i ekonomske elite, u čemu je posljednjih godina bio izuzetno uspješan.

Saradnja s Rusijom

Kada je kriza u Ukrajini 2014. godine, već bila u toku, Mađarska je ugovorila nekoliko velikih privrednih projekata (dva nova bloka nuklearne elektrane u Paksu, bez raspisivanja javnog natječaja, proizvodnju željezničkih vagona s ruskim firmama i sl. ). Nedavno je Mađarska potpisala novi, petnaestogodišnji ugovor o isporuci gasa sa Gazpromom, koji eksplicitno predviđa da gas stiže na rutama koje zaobilaze Ukrajinu (jedan od njih je i Turski ili Južni tok koji preko Turske, Bugarske i Srbije ulazi u Mađarsku), čime se Kijevu oduzimaju prihodi od tranzita ruskog gasa. Uvezeni gas iz Rusije omogućava Orbanovoj administraciji da snadbijeva stanovništvo subvencionisanim prirodnim gasom, što je važna prednost uoči predstojećih izbora. Pored toga Ruski resursi usmjereni su da se preko Mađarske šire antiamerički, antizapadni i antiukrajinski narativi.

Izvor: DW

Mađarska diplomatija je stalno kritikovala sankcije EU protiv Rusije. Iako Budimpešta nikada nije stavila veto ni na jednu od njih, mađarski otpor svakako otežava uvođenje dodatnih kaznenih mjera (sličnu situaciju imamo sada kada se Orban protivi uvođenju sankcija Dodiku). Mađarska koristi rusku vakcinu Sputnjik V protiv COVID-19, uprkos nedostatku formalnog odobrenja ove vakcine od strane Evropske agencije za lijekove. Mađarska je prijetnja evropskoj energetskoj sigurnosti jer se namjerno oslanja na rusku energiju (gas) i sa Rusijom sarađuju protiv Ukrajine jer je Mađarska vodeći branilac ruske agresije u Ukrajini.

Na kraju, ono što je sa sigurnosnog aspekta najvažnije je da je Mađarska već odavno poligon za ruski uticaj i obavještajne operacije kako prema EU i NATO tako i prema zemljama na Zapadnom Balkanu. Orban je pristao da Putin sa teritorije Mađarske vodi obavještajne operacije prema transatlanskim neprijateljima Rusije.

Mađarska je kineski proxy

Mađarska je ekonomsko uporište Kine u srednjoj Evropi (na Zapadnom Balkanu to je Srbija). Političko-ekonomsko prisustvo Kine u ovoj državi članici NATO-a i EU je raznoliko i postaje sveprisutno. Ekonomske intervencije Kine u Mađarskoj bile su stabilne i dosljedne a Orbanova vlada je kineski politički agent u Briselu. Kineske investicije Mađarska otplaćuje tako što Pekingu služi kao politički zagovornik na forumima EU, braneći kinesko nepoštovanje osnovnih ljudskih prava.

Pandemija COVID-19 dodatno je učvrstila ulogu Mađarske kao promotora uticaja Pekinga u Evropi. Mađarska je baza za kineske obavještajne i utjecajne operacije. Na početku Orbanove vladavine, sklonost Pekinga prikupljanju obavještajnih podataka na mađarskom tlu bila je odmah osujećena tako što su otkrivena i uhapšena dvojica kineskih državljana po optužbama za špijunažu, odnosno pokušaj krađe tehnologije navođenih balističkih projektila, koji su odmah izručeni SAD-u.

Izvor: Politico

Od tada, spremnost Mađarske da sarađuje sa zapadnim obavještajnim službama i agencijama za provođenje zakona je stalno slabila. Rastuće prisustvo Kine u Mađarskoj pruža Kini obilje mogućnosti za prikupljanje obavještajnih podataka. Kineske metode prikupljanja obavještajnih podataka počivaju na pravilu “ne vjeruju drugima osim svojima”, povjeravajući ozbiljne špijunske zadatke samo etničkim Kinezima. Osim toga, „oni ne regrutuju klasične mreže agenata na Zapadu, već bijelce prijatelje za Veliku Kinu.”… Kineska obavještajna služba koristi ove „prijatelje” ili za prikupljanje obavještajnih podataka ili da bi ojačale kineske pozicije, nagrađujući ih pozamašnim finasijskim sredstvima, što je mnogo labaviji i neformalniji odnos u poređenju sa redovnim zapošljavanjem.

Mađarska promoviše i štiti balkanske autoritarne lidere

Mađarska postaje primarni teren za ruske i kineske obavještajne i utjecajne operacije ciljane na potkopavanje i destabilizaciju zemalja u regionu. Mađarska sada predstavlja značajan bezbjednosni rizike za region, kao i na funkcionisanje i integritet EU i NATO-a. Rastuća uloga Mađarske kao autoritarnog destabilizatora nije ograničena samo na srednju Evropu ili EU i evroatlanske institucije. U jugoistočnoj Evropi Mađarska gradi politički savez lidera s autoritarnim tendencijama kao što je premijer Slovenije Janez Janša, predsjednik Aleksandar Vučić iz Srbije, Milorad Dodik iz BiH i bivši premijer Makedonije Nikola Gruevski.

Zajedno, oni imaju za cilj izgradnju regionalnog bloka nacionalističke desnica (neka vrsta alternativne Evropske uniju) koji se suprotstavlja liberalno-demokratskim vrijednostima i transnacionalnim institucijama, a koji se zasniva na „tradicionalnim“vrijednostima „kršćanske Evrope“. Stoga se Orban zalaže da Srbija što prije uđe u EU kako bi ojačao ovaj desničarski blok. S tim u vezi primjetna je i sve bolja saradnja autokratske Srbija i Mađarska čiji se lideri Vučić i Orban sve više angažuju na saradnji koja za cilj ima destabilizaciju Bosne i Hercegovine, preko Dodika, koji uživa njihovu podršku. Sve to potkopava ionako krhke demokratske procese na Zapadnom Balkanu i ozbiljno dovodi u opasnost evropsku bezbjednost uopšte.

Problematičmo djelovanje Mađarske u Bosni i Hercegovini

Najvjerovatnije je, da je u ovom bloku nastao i „non paper“ dokument, koji je objavljen prije nekoliko mjeseci a koji predviđa podjelu BiH, odnsno novo crtanje granica na području bivše Jugoslavije. Dokumentom se predviđa podjela BiH, odnosno pripajanje entiteta Republika Srpska Srbiji i ujedinjenje Kosova s Albanijom, a sjevernog Kosova sa Srbijom.

Izvor: BI

Nije nije slučajno, da se i kontraverzni skup desničara, krajem septembra ove godine održao u Mađarskoj. Pod nazivom „Budimpeštanski demografski samit“, on je na jednom mjestu okupio gotovo sve značajnije desničare Evrope a bio je prisutan i bivši potpredsjednik SAD iz vremena mandata Donalda Trampa Majkl Pens. Milorad Dodik je također, bio pozvan na ovaj skup, a u svojoj diskusiji iznio je antimigrantske i islamofobne stavove, kada je između ostalog rekao „kako evropska politika prazni Balkan a puni ih migrantima s različitim kulturama“.

Politička ofanziva Mađarske na Bosnu i Hecegovinu doživljava se kao jednostrana jer se ispostavilo da Mađarska prikriveno podržava Dodikove secesionističke namjere. Prije nekoliko godina u Orbanovom kabinetu bila je istaknuta etnička karta BiH a ovih dana svjedočimo kako Orban i njegovi igrači iz EU (evropski komesar za proširenje, Oliver Varhelyi) s Dodikom koordiniraju svoje djelovanje u BiH.

Naime prema izvještajima nekih medija (portal „Istraga“) Evropski komesar za proširenje Oliver Varhelyi je sa Dodikom dogovorio do kada se treba održati sjednica Narodne skupštine RS na kojoj će se razmatrati prijenos nadležnosti sa države na entitet. Pored toga Varhelyi je za trenutnu političku krizu u BiH okrivio bivšeg visokog predstavnika Valentina Incka koji je nametnuo zakon o negiranju genocida. Isto tako, Mađarska se javno protivi donošenju sankcija za Dodika i njegove saradnike.

Izborna 2022. godina

Uz to, Orban kao premijer jedne države forsira saradnju sa jednim enitetom (RS) a ne državom BiH, što je potvrdio nedavnim dolaskom u Banja Luku gdje je i obećao finasijsku pomoć Dodiku od 100 miliona Eura. Svoje desničarske stavove otvoreno i bez ustezanja iznio je i njegov glasnogovornik Zoltan Kovacs koji je na Twitteru napisao rasističku poruku da je „izazov s Bosnom kako integrisati zemlju s dva miliona muslimana“.Takvom Orbanu itekako odgovara problematična situacija u BiH a Dodikova politika se savršeno uklapa u narativ mađarskog premijera.

Mađarsku očekuju parlamentarni izbori 2022. godine i oni će će, prema procjenama mnogih analitičara biti ključni, jer mađarske opozicione frakcije nastoje značajno smanjiti politički i ekonomski uticaj Rusije i Kine u zemlji. Ostaje da se vidi u kojoj mjeri Rusija i Kina mogu biti sposobne da utiče na ishod predstojećih izbora kako bi očuvale svoju poziciju u Mađarskoj i da li će Orbanova vlada tražiti podršku ove dvije zemlje da obezbijedi još jednu pobjedu Fidesa. Međutim, može se lako desiti da Orban doživi sudbinu Bojka Borisova u Bugarskoj ili Andreja Babiša u Češkoj koji su ove godine izgubli na izborima.

0Shares

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana.